O Emacsie i nie tylko

Właśnie wczoraj 5 czerwca minęła pierwsza rocznica ogłoszenia XLibre. Z tej okazji wyszła wersja XLibre o numerze 25.1.6!!! 🎉 Sto lat X11 🎁🎈🎂🎊🎀🍰 Dziś wpadła mi aktualizacja na Antixa 26 opartego o Debiana 13. Zachęcam do korzystania z XLibre, bo sam z niego korzystam! 

  W tym wydaniu przeglądarki zaszło dużo zmian. Dodano: powerPreference dla canvas WebGL Zaimplementowano wsparcie  lch  dla kolorów w CSS. Podstawowa implementacja dla konstruktorów w CSS. Podstawowa implementacja dla rozmiarów aspect-ratio w CSS. Wsparcie dla funkcji CSS  min() , max()  oraz  clamp(). Wsparcie dla właściwości logicznych zaokrągleń rogów w CSS. Wsparcie dla zdegenerowanych wartości  infinity , -infinity  i  NaN  w CSS. Wsparcie dla innych zmian CSS. Pełna implementacja dla LoongArch64 flag kompilatora  Baseline/Ion/WASM JIT. Dekodowanie AV1 z Dav1d dla lepszej wydajności AV1 dla odtwarzania wideo dla 64-bitowych wersji programu. Notka: AV1 jest włączona domyślnie dla wszystkich konfiguracji wpierających Dav1d. Dodanie różnych API do transferu ES2024 Arraybuffer ( resize , transfer , transferToFixedLength , detached , maxByteLength and resizable ). Wspracie dla rosnących lub zmieniających rozmiar SharedArrayBuffers...

Coraz bardziej rozjeżdża się świat korporacji i open source To widać dość jaskrawo na siłowym wygaszaniu Xorg, czyli implementacji protokołu X11. Xorg to to jest serwer wyświetlania, usługa systemowa, która pozwala na wyświetlanie grafiki w systemach Unix like takich jak Linux czy FreeBSD, ale nie tylko! Enrico Wraighl, jeden z dość aktywnych kontrybutorów do projektu Xorg został w zeszłym roku zbanowany na Gitlabie, bo śmiał wprowadzać nowości do tej technologii, gdy Google, Red Hat / IBM, i inne korpo postawili na Waylanda, następcę Xorga Z wieloma problemami. To przelało czarę goryczy i zaowocowało forkiem Xorg of nazwie XLibre. Na marginesie sam z niego korzystam na CachyOS oraz na FreeBSD. Wolność wyboru jest zagrożona nie tylko na Desktopie, ale też na Androidzie (patrz keepandroidopen.org/pl/ ), gdzie Google planuje zablokować możliwość instalacji oprogramowania z zewnętrznych źródeł takich jak sklep F-Droid. Oczywiście wszystko to dla naszego dobra ( i naszych dzieci!). Nie ko...

  Główne zmiany w Emacs 31.1 Instalacja i budowanie Usunięto stary dumper unexec (był przestarzały od wersji 27). Nie buduje się już starego programu ctags (używaj Universal Ctags; jeśli potrzebujesz starego zachowania — etags --ctags ). Zmodyfikowano domyślne flagi GCC na 32-bitowym x86. Nowa opcja ./configure --with-systemduserunitdir . Uruchamianie (Startup) W obsługujących to terminalach tryb xterm-mouse-mode jest teraz włączony domyślnie (lepsze wsparcie myszy i schowka systemowego). Plik site-start.el ładuje się przed early-init użytkownika. Emacs domyślnie przygotowuje katalog user-lisp/ (w katalogu konfiguracyjnym), który jest automatycznie dodawany do load-path , byte-kompilowany i ma generowane autoloady. Można to wyłączyć. Ogólne zmiany w edytorze Zmienna line-spacing obsługuje teraz cons cell, pozwalając określić odstępy nad i pod linią (przydatne do wyśrodkowania pionowego). prettify-symbols-mode lepiej radzi sobie z znakami, których nie da się wyświetl...

 Poniżej przykładowy tekst, który warto wysłać na maila uokik@uokik.gov.pl oraz warto zapoznać się z akcją  https://keepandroidopen.org/pl/ .     Szanowni Państwo, zwracam się z wnioskiem o podjęcie działań mających na celu ochronę otwartego charakteru systemu operacyjnego Android. Przedmiotem niniejszego pisma są zmiany planowane przez Google, które – zdaniem środowiska programistów i części użytkowników – mogą stanowić poważne zagrożenie dla konkurencji na rynku aplikacji mobilnych oraz dla praw konsumentów w Polsce. 1. Opis problemu Jak wynika z publicznych zapowiedzi koncernu Google, od września 2026 r. system Android – dotychczas promowany jako platforma otwarta – ma podlegać fundamentalnym zmianom. Zgodnie z nowymi zasadami: tworzenie i dystrybucja aplikacji na platformę Android będzie wymagać centralnej rejestracji dewelopera w Google, rejestracja będzie wiązać się z koniecznością uiszczenia opłaty na rzecz Google, zaakceptowania warunków korzystani...

 GNU Emacs jest edytorem tekstu z wieloletnią, 40 - letnią tradycją. Działa zarówno w terminalu, jak i w trybie graficznym. Rdzeniem tego programu jest napisany w C interpreter Emacs Lisp. Inaczej Elisp jest dialektem Lispu. GNU Emacs nie był pierwszy i jedyny, lecz jest najpopularniejszą wersją Emacsa. Wszystko pozostałe poza rdzeniem, interpreterem Elisp, można dostosować pod siebie, za pomocą Emacs Lisp. Emacs jest samodokumentującym się edytorem, to znaczy, że każda funkcja jest dobrze opisana.   Logo GNU Emacsa      Podstawy skrótów klawiszowych  M → lewy Alt, dawny klawisz Meta na starych klawiaturach. C → lewy Ctrl RET → Enter SPC → klawisz spacji, spacebar    Podstawowe terminy , Bufor (buffer)  → obszar edytowanego pliku lub fragment zaznaczonego tekstu. Wszystko w Emacsie jest buforem.  Okno (window) → obszar wyświetlanego bufora. Frame →  w trybie graficznym to osobne okno systemowe Emacsa. Minibufor → tutaj wpisujesz ko...

Początkowo w Gnu Emacsie łatwo można było tworzyć dokumenty z użyciem GNU Muse. Ostatnia aktualizacja Muse była w 2010 Roku. Był to prosty format czystego tekstu podobny do Markdown. Można go nadal zainstalować i będzie to działać we współczesnym Emacsie 30.2 ze względu na kompatybilność wsteczną.  Z czasem pałeczkę przejął Org mode. Org mode jest do dzisiaj intensywnie rozwijany. Nie tak dawno wyszło wydanie 9.8, które naprawią wiele błędów. Org mode jest wbudowany w GNU Emacsa od 2006 Roku. Jest to format czystego tekstu podobny do Markdown i Muse, ale nieco bardziej od nich złożony.     Poniżej przedstawiam zrzut ekranu przykładowego pliku org w Doom Emacs:     Co jest napisane tak: Podstawowe informacje:   #+title: Mój post Org mode #+author: Moje imię i nazwisko #+date: <2026-03-18 śro> Nagłówki i linki:  * Nagłówek [https://orgmode.org] Lista zadań: skrót klawiatury C-c C-c, gdzie C to lewy Ctrl służy do zaznaczania lub odznaczani...

Ostatnio portal Discord ogłosił, że od marca wprowadzi konieczność weryfikacji dowodem osobistym i/lub zdjęciem twarzy. Jest potencjalne zagrożenie dla wycieku takich danych osobowych, które zdarzały się w przeszłości już. To chyba najwyższa pora by przestać korzystać z takich platform ze względu na bezpieczeństwo swoje i swoich bliskich. Pytanie, kiedy podobne rozwiązania, wprowadzi Reddit, Microsoft (popularne zwany przez swoich klientów Microslopem) w Windows 11, Facebook czy inne social media? Jakie jest rozwiązanie? Pora zacząć korzystać z Fediverse, w tym sieci Mastodon. Są to sieci społecznościowe typu open source. Może warto spróbować prywatnie porzucić system Windows na rzecz bardziej przyjaznych systemów operacyjnych, które Cię nie szpiegują i nie zarzucają Ciebie reklamami. Wbrew pozorom konsumenci mają wpływ na korporacje swoimi decyzjami i wyborami.  Dlaczego akurat Fediverse?  Głównymi zaletami Fediverse są: Zdecentralizowana architektura. Możliwość i...

XEmacs powstał jako fork GNU Emacsa z myślą o wsparciu dla X11, kiedy GNU Emacs korzystał tylko z wersji terminalowej bez GUI. Było to na początku lat 90. XX wieku! Próbowałem początkowo skompilować XEmacsa pod CachyOS, lecz mi się to nie udało, gdyż XEmacs korzysta z wielu drobnych i specyficznych bibliotek, których domyślnie nie ma we współczesnych dystrybucjach Linuxa. Po tej porażce stwierdzilem, że nie opłaca mi się zaśmiecać systemu tymi bibliotekami, z których potem nie będę korzystał. Wysłałem maila na listę mailingową z dwóch adresów mailowych, lecz chyba żadna z list mailingowych nie działa na dzień dzisiejszy. Na szczęście jest wersja pod Windows - nie należy ona do ostatniej stabilnej wersji z 16 stycznia 2026 roku, gdzie trafiły poprawki irytujących błędów. Ściągnąłem wersję na Windows, odpaliłem instalator, zaakceptowałem licencję GPL i zaznaczyłem wszystkie pakiety, a trochę ich było. Języka polskiego nie ma. User experience jest rodem z początku lat 2000-nyc...

 Pierwsze podejście do instalacji Doom Emacsa pod Windows 11 zrobiłem w czerwcu 2025, lecz dopiero wczoraj 24 stycznia 2026 udało mi się to ogarnąć. Zainstalowałem sobie Windowsowy manadżer pakietów Chocolatey w czerwcu 2025. O sprawie zapomniałem i przypomniałem sobie w styczniu 2026! Doinstalowałem sobie przez następujące komendy w Windows Terminal: winget install git winget install ripgrep winget install fd Z Githuba Doom Emacsa przekopiowałem komendę do Windows Terminal: git clone --depth 1 https://github.com/doomemacs/doomemacs ~/.config/emacs ~/.config/emacs/bin/doom install Następnie znalazłem edytor zmiennych środowiskowych >> Wszedłem w zmienne środowiskowe >> Ustawiłem zmienną HOME, czyli lokalizację katalogu użytkownika pod GNU Emacsa. Niestety tryb deweloperski w ustawieniach Win11 nie działa poprawnie. Znalazłem obejście z wykorzystaniem konsoli git bash. Najpierw wszedłem w menadżer plików, usunąłem nadprogramowy folder emacs.d, a potem znalazłem ścieżkę ~...